GENÇLERDE VE GENÇ YETİŞKİNLERDE UYKUSUZLUK (INSOMNIA)

uyku

GENÇLERDE VE GENÇ YETİŞKİNLERDE UYKUSUZLUK (INSOMNIA)

Uykusuzluk ( insomnia), uykuya dalamama veya uykuyu sürdürememe problemidir. Uykusuzluk hepimizin yaşamında muhakkak karşılaştığı bir problemdir ve uykusuzluk probleminin belli dönemlerde ortaya çıkarak, kısa süre içinde uykunun normal seyrine döndüğünü deneyimleyen insan sayısı oldukça fazladır. Diğer taraftan, uykusuzluğun bir düzen halini aldığı, aylarca ve hatta yıllarca sürdüğü durumlar da yadsınamayacak kadar çoğunluktadır.

Bu problem gençlerde sıklıkla görülmekte ve bu sorunu yaşayan gençler ve genç yetişkinlerin oranı gün geçtikçe artmaktadır. Genç bireylerde uykuya dalamama şeklinde görülen bu problem, yetişkinlerde daha çok uykuyu sürdürememe şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Uykusuzluğa sebep olan birçok unsur vardır. Çeşitli sağlık problemleri uykusuzluğa sebebiyet verebilir. Astım, kalp yetmezliği, reflü, gibi rahatsızlıklar örnek olarak gösterilebilir. Psikolojik problemler içerisinde ise depresyon, anksiyete bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk sayılabilir. Uyku hijyeninin sağlanmaması, aşırı aktif zihin ve hormonlar da uykusuzluğa sebep olan problemler arasındadır. Nitekim genç bireylerde uykuyu en çok etkileyen faktörler genellikle medya faktörü, aşırı aktif zihin ve hormonal değişimlerdir.

Kronik uykusuzluk aylarca hatta yıllarca süren, uykusuzluk probleminin en son aşamasıdır. Uykusuzluk, kronikleşme durumunda ciddi fizyolojik ve psikolojik rahatsızlıklara sebebiyet verebilmektedir. Araştırmalar göstermektedir ki, uzun süreli uykusuzluk problemi genç yaşlarda amnezi ve alzheimer rahatsızlığına yakalanma riskini arttırmaktadır.

Gençlerin yaşam kalitesini, akademik başarısını, sosyal ilişkilerini, fizyolojik ve psikolojik sağlığını bu denli tehdit eden uykusuzluk probleminin sorunun kaynağına ve kişiye göre farklı çözüm yolları vardır. Uyku hijyeninin sağlanması, odanın çok sıcak veya çok soğuk olmaması, yatmadan önce havalandırılması, tamamen karanlık bir ortamda uyunması oldukça önemlidir. Teknoloji unsurlarının odanın içerisinden uzaklaştırılması, mümkün değilse de mutlaka tamamen kapatılması özellikle dikkat edilmesi gereken bir durumdur. Kişinin zihni aşırı aktif ise ve devamlı bir düşünce fırtınası sebebiyle uykuya dalamıyorsa, yapacaklarının bir listesini tutarak baş ucuna koyması ve günlük tutması oldukça fayda sağlayacaktır. Böylelikle düşünce yoğunluğunu atmak, rahatlamak mümkün olacaktır. Çeşitli kelime oyunları ve görsel oyunlar oynamak; örneğin zihni tamamen boşaltarak hoş bir renk düşünmek, sevdiğiniz bir ortamı ayrıntısıyla gözünüzü kapatarak hayal etmek, bir şarkıyı veya bir şiiri tersten hecelemeye çalışmak uykuya dalmak için kullanılabilecek oyunlardan birkaçıdır. Meditasyon, nefes egzersizleri de bu noktada kullanılabilecek en etkili yöntemlerdendir. Uyku hapları ise bu problemin en tehlikeli çözüm yöntemlerindendir. Uyku hapları bir gün kullanıldığında işe yarayabilirken, üst üste kullanımında bırakmak imkansız bir hale gelmekle birlikte kişi uyku ilacını almadan önceki uykusuna dahi geri dönememektedir. Bu sebeple uyku hapları doktor kontrolünde ve son seçenek olarak değerlendirilmelidir.

Uyku probleminin psikolojik bir sebepten kaynaklandığı durumlarda çeşitli psikoterapi tekniklerinden faydalanmak ve bir uzmana danışmak gerekebilmektedir. Bilişsel davranışçı terapi, uyarıcı kontrol terapisine başvurulabilir.

Uykusuzluk problemi, basite indirgenmemesi gereken ciddi sonuçları olabilen bir problemdir. Ebeveynler ve gençler, bu konuda bilinçli ve etkin olabilmelidir.

Psikolojik Danışman ve Rehber/ Balkaya Okulları

Elif Pelin TURHAN